Historia Armii Krajowej

Powstanie Warszawskie - patrol powstańczy na Wiśle w pierwszych dniach walki.
Powstanie Warszawskie - patrol powstańczy na Wiśle w pierwszych dniach walki.
Powstanie Warszawskie - niemiecki samochód opancerzony zdobyty przez powstańców.
Powstanie Warszawskie - niemiecki samochód opancerzony zdobyty przez powstańców.

   Związek Walki Zbrojnej (ZWZ)

 

  Przegrana kampania wrześniowa 1939 r. i podział Polski pomiędzy dwie okupacje, niemiecką i sowiecką, nie załamały w Narodzie Polskim woli walki o suwerenność Państwa Polskiego.

 W  Paryżu powstaje nowy Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, który  powołuje do życia na terenie kraju, Związek Walki Zbrojnej ( 1939 r.)  Ma on  zadanie  stworzenia ośrodków oporu narodowego  i działanie  w odbudowie państwa polskiego na drodze walki zbrojnej.       Komendantem Głównym ZWZ  został generał Kazimierz Sosnkowski, przewodniczący Komitetu Ministrów dla Spraw Kraju. Komendantem ZWZ na teren okupacji niemieckiej mianowany został Pułkownik Stefan Rowecki z siedzibą w Warszawie, a na teren okupacji sowieckiej - generał Michał Tokarzewski, który jednak przy przechodzeniu przez granicę okupacyjną został aresztowany i wywieziony w głąb Rosji (1941r. )

ZWZ była  organizacją wojskową, tajną, opartą na bezwzględnych  zasadach  hierarchii i dyscypliny.  Skupiała w swych szeregach wszystkich Polaków, pragnących walczyć z okupantami. Przy wstępowaniu do ZWZ obowiązywała przysięga na zachowanie posłuszeństwa i tajemnicy.

 W latach 1939-41 ZWZ toczy walkę z okupantami na trzech odcinkach: propagandy, wywiadu i sabotażu.  Akcja propagandowa wśród własnego społeczeństwa prowadzona jest w tajnych biuletynach, komunikatach i pismach.  Krąży w społeczeństwie duża ilość pism tajnych, wydawanych  przez różne grupy konspiracyjne. ZWZ prowadzi wywiad  na ziemiach polskich i w Rzeszy. Zdobywa i dostarcza Naczelnemu Wodzowi szereg ważnych wiadomości. 
Akcja sabotażowa w stosunku do okupantów objęła  przede wszystkim przemysł i transport.

 

ARMIA KRAJOWA - WALKA KONSPIRACYJNA

   Naczelny Wódz, generał Sikorski, rozkazem z dnia 14 lutego 1942 r. przemianował Związek Walki Zbrojnej  w Armię Krajową. Pierwszym dowódcą Armii Krajowej został Komendant Główny ZWZ, generał Stefan Rowecki. W latach 1942-43 dowództwu AK zostały podporządkowane: Narodowa Organizacja Wojskowa (NOW), Bataliony Chłopskie (BCh). Stan zaprzysiężonych Żołnierzy AK przekroczył liczbę 300 tysięcy ludzi.

   Tajne szkoły podoficerskie i szkoły podchorążych kształciły niższych dowódców. Położony został nacisk na rozszerzenie konspiracyjnej produkcji broni i materiału bojowego. Usprawniono konspiracyjną łączność radiową, która zapewniała stałe porozumienie dowództwa AK ze sztabem Naczelnego Wodza. Drogą zrzutów lotniczych z Londynu  zaopatrywano  kraj  w materiał bojowy, lekki sprzęt uzbrojenia oraz w wykwalifikowanych specjalistów do różnych działów służby w AK. Wywiad AK  kontrolował w poważnym stopniu siły wojska i lotnictwa niemieckiego na froncie wschodnim oraz rozszerzył swój zasięg na przemysł niemiecki i na porty Rzeszy.

Opór wobec okupanta przejawiał się w sabotowaniu wszelkich poczynań okupanta, wyzyskujących materialnie kraj i wyniszczających jego ludność. Wyższy stopień oporu czynnego obejmował akcję dywersyjną z bronią w ręku. Planowana działalność ta nie tylko zadawała nieprzyjacielowi straty, ale utrzymywała społeczeństwo polskie w gotowości do walki. 1942 roku dywersja skierowana została przede wszystkim przeciw transportowi kolejowemu. Niszczono  urządzenia  kolejowe  i telekomunikacyjne.  Wysadzano  mosty, napadano  na transporty wojskowe,  magazyny, lotniska, więzienia i transporty więźniów w celu ich uwalniania. Organizowano zamachy na funkcjonariuszy okupacyjnych,  szpiegów i zdrajców.

POWSTANIE WARSZAWSKIE

Pod koniec roku 1943 Armia Krajowa miała podejmować wzmożoną walkę z Niemcami. Oddziały  AK, walczące przeciw Niemcom, dowództwa  AK, przedstawiciele podziemnej administracji cywilnej ujawnili się wkraczającym  wojskom  sowieckim. Całość tej akcji nazwano "Burzą". Nakazano krajowi utrzymać  gotowość do powszechnego powstania zbrojnego na wypadek gwałtownego załamania się Niemiec pod ciosami Aliantów. "Burza" trwała na ziemiach polskich przez rok 1944. Wzmagała się lub przycichała stosownie do rozwoju walk na froncie niemiecko-sowieckim. Dotarła pod Warszawę. Walka Armii Krajowej o Warszawę przeszła do historii pod nazwą Powstania Warszawskiego. W trakcie "Burzy" oddziały AK stoczyły dziesiątki bitew i potyczek z Niemcami.
 Rosjanie zachowywali się wrogo w stosunku do dowództw i oddziałów AK. Po opanowaniu terenu rozbrajali oddziały, więzili i wywozili żołnierzy w głąb Rosji. Armię Krajową uważali za wyraz dążenia Narodu Polskiego do niepodległości państwowej i postanowili ją zniszczyć.

1 sierpnia 1944 r. o godzinie 5 po południu oddziały Armii Krajowej zaatakowały Niemców jednocześnie w całym mieście. Nieprzyjaciel poniósł duże straty. Miasto zostało opanowane na dużej powierzchni, z wyjątkiem rejonów bronionych przez Niemców.  Walki kontynuowano  przez trzy dni, po czym Niemcy wprowadzili  do walki piechotę, broń pancerną, artylerię oraz  lotnictwo. Po wybuchu walki w Warszawie, Rosjanie przyglądali się bezczynnie walce powstańców i burzeniu miasta.

Po dwóch miesiącach zmagań powzięto decyzję zakończenia walki. Na podstawie umowy kapitulacyjnej, podpisanej 2 października 1944 roku, działania bojowe przerwano. 20 tysięcy żołnierza AK wraz z dowódcami poszło do niewoli.  Przed pójściem do niewoli generał Bór-Komorowski przekazał generałowi Leopoldowi Okulickiemu dalsze dowodzenie Armią Krajową, która jeszcze walczyła na terenach centralnej Polski. 

 

Dnia 19 stycznia 1945 generał Okulicki rozwiązał Armię Krajową. 26 marca 1945 roku gen. Leopold Okulicki został podstępnie aresztowani przez władze sowieckie i wraz z innymi działaczami  Polski Podziemnej, uwięziony w Moskwie.